Avrupalı ana ve büyük yan sanayilerde hayata geçirilmeye başlanan tamamen insansız bir otomasyon modeli olan ‘karanlık fabrika’ uygulamaları sanayi kenti Bursa’da da karşılığını bulmaya başladı. Bir çok fabrikanın robotlu üretim ve otomasyon projelerine y
Endüstri 4.0 tartışmaları beraberinde insan gücünün kullanılmadığı ‘karanlık fabrikalar’ terimini de gündeme getirdi. Bursa’da başta otomotiv yan sanayi olmak üzere pek çok firma robotlu üretim ve otomasyon yatırımlarına hız verirken, bu alanda hizmet sağlayacak mühendislik firmaları da çalışmalarına bu yönde ağırlık vermeye başladı. Öyle ki yan sanayilerden biri fabrikasının bir bölümünü karanlık fabrika konseptinde kurgulamak için harekete geçti bile.
Günümüzde ‘karanlık fabrikalar’ olarak bilinen kavram aktif olarak üretim gerçekleştiren fabrikalarda kullanılan bir otomasyon metodu. Çok geniş bir alana sahip Endüstri 4.0 uygulamaları ile birlikte duymaya başladığımız karanlık fabrikaların öne çıkan en önemli özelliği, üretim gerçekleştirilirken insan gücüne ihtiyaç duyulmaması ve tamamen insansız üretimin sağlanması. Verilere göre 2018 yılında sanayide 2,3 milyon ünite robot kullanılması bekleniyor. Özellikle robotik alanındaki gelişmelerin üretim sektöründe akıllı üretim sistemlerinin oluşumunu tetiklediği ifade ediliyor. Bu sürecin yansımaları Bursa’da da hissedilmeye başlandı. Özellikle Endüstri 4.0’ın öncülüğünü yapan Avrupalı ana sanayilerle uzun yıllara dayalı ilişkileri olan otomotiv yan sanayinde endüstrinin önümüzdeki 5 yılda otomasyon ve robotlu üretimde ciddi bir dönüşüm geçireceği ifade ediliyor.
İlk karanlık fabrikayı Ermetal kuracak, Bursa pilot il olacak
Endüstri 4.0 ile ilgili organizasyon çalışmalarına Bosch firması ilk olarak 2014 yılında Bursa’daki fabrikalarında başladı. Bakım maliyetlerinden tasarruf etmek ve üretim kapasitesini artırmak üzere geliştirilen projeler hayata geçirildi. Bosch, Endüstri 4.0 uygulamalarının odağına insanı alsa da Bosch tarafından geliştirilen üretim asistanı APASS, sürecin gittiği yönü gösteriyor. Otomotiv ana sanayilerine üretim yapan Ermetal firması da bu dönüşüm içinde Bursa’nın ilk karanlık fabrikasını kurmaya hazırlanıyor. Hazırlanan proje TÜBİTAK tarafından onaylanırsa Bursa karanlık fabrika konusunda pilot il olacak. Fabrikanın bir kısmında başlayacak olan üretim diğer illere de modellenecek. Ermetal CEO’su Yesari Sualp şu bilgileri verdi: “Fabrikanın bir bölümünde bir örnek çalışma olacak. Buna uygun olarak sacları dildiğimiz, depoladığımız ve üretime verdiğimiz bir alanı ayırdık. Bu sistemi her yere uygulayamayabilirsiniz. Buradan çıkacak sonuçlar belki bütün lojistik ve depolama firmalarına ışık tutacak. Endüstri 4.0 çok geniş ve farklı alanları içeren bir tanım. Bizim uygulamamız da verimlilik artırmak için yapılan bir çalışma. Verimlilik daha fazla iş ve pazar payı demektir. Bu da farklı alanlarda daha fazla istihdam alanı açılması anlamına gelir. Yapılan bu çalışmaların amacı eleman tasfiye etmek değil, üretim sürekliliği ve kaliteeyi sağlayarak fiyat rekabeti sağlamak.”
Doğu Pres, insansız üretimi kısım kısım hayata geçirecek
Doğu Pres Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Mustafa Ekinci de Endüstri 4.0 ve Endüstri 5.0 denilen yapay zeka altyapısı kurulması konularında tesisinde her yıl önemli yatırımlar yaptıklarını kaydetti. Önümüzdeki 3 yıl içinde tesisin belli bölümlerinde yüzde 100 robotlu üretime geçmeyi planladıklarını anlatan Ekinci; “Bu konu Avrupa’da Alman devletinin de desteğiyle Almanya’da çok hızlı bir şekilde gelişiyor. Avrupalı ana sanayiler bu konuda başı çekiyor. Almanya, Fransa, İspanya’nın belli bölgelerindeki büyük yan sanayilerde de dönüşüm başladı. Türkiye’de de Avrupa ile çalışan, OEM’lerle çalışan firmalar başta olmak kaydıyla bir dönüşüm yaşanacak. Ancak hızlı olmayacak. Doğu Pres olarak önümüzdeki 3 yıl içinde biz de geçiş süreci yaşayacağız. Yüzde 100 tüm üretim süreçlerinde tam otomasyon ve tamamen robotlu üretim olmasa da proje bazlı başlayacak. Yazılım da dahil, hammadde siparişinden sevvkiyata kadar otomasyon süreçleri belli bir ölçüde belli üretim alanlarımızda olacak. Özel proseslerde insansız üretimi kısım kısım hayata geçireceğiz. Minimum 3 senede devreye alacağız. Bu süreç istihdamın azaltılacağı anlamını taşımıyor. Elbette ki üretimde insan gücü olmazsa olmaz. Tam otomasyonu her alanda kullanamayız, bu çok zor” dedi.
Sedeso, karanlık fabrikalar için akıllı transpalet üretiyor
Öte yandan Bursa’da karanlık fabrikalar için insansız araç projelendiren firmalar da bu alanda çalışmalarını sürdürüyor. Sedeso Design Engineering, karanlık fabrikalarda kullanılmaya uygun insansız transpalet üretiyor. Firma, bir TÜBİTAK TEYDEB projesi olarak geliştirdiği ‘İnsansız Akıllı Transpaletler’in seri üretimine başlamayı hedefliyor. Üretilecek ‘İnsansız Akıllı Transpaletler’in yazılımı Amerika’da insansız araçlar konusunda uzman Türk danışmanlarının desteği ile yüzde 100 yerli olarak geliştirildi. Tek merkezden yönetilen sistem otomotiv dışında perakende ve gıda gibi hızlı ambar haareketi, sevkiyatı ya da hat beslemesi olan sektörler için önem arz ediyor.
