Finansal Oranlar ve Yatırım Kararlarına Etkisi

Bir işletmenin kârlılığını, likiditesini, borçluluk seviyesini ve verimliliğini belirlemek için kullanılan göstergeler finansal oranlar olarak bilinir.

Bir şirketin finansal durumunu anlamak, yatırımcıların riskleri ve getirileri ölçümlemesi ve yatırım kararı verebilmesi açısından kritik öneme sahiptir. Başarılı bir yatırımcı, bir şirketin finansal durumunu anlamak için çeşitli analiz yöntemlerinden yararlanır.

Doğru kararlar verebilmek için, şirketin finansal durumunu anlamak önemlidir. Bunun için de muhtelif analiz yöntemleri vardır.

Aşağıda bu yöntemler konusunda muhtelif bilgilendirmeler yer almaktadır.

Finansal Oranların Önemi

Finansal oranlar:

• Kârlılık potansiyelini gösterir.
• Borç ödeme yeteneğini inceler.
• Sektör karşılaştırmalarını kolaylaştırır.

• Nihai olarak da, şirketin risk / getiri durumu hakkında fikir oluşturmamızı sağlar. Örneğin, aynı sektörde faaliyet gösteren iki şirketin finansal oranlarını karşılaştırmak, hangi şirketin daha güvenilir bir yatırım fırsatı sunduğunu gösterebilir.

Aşağıda yatırımcıların en sık kullandığı finansal oranlara ve bunların karar süreçlerine etkisine yer verilmiştir.

Temel Finansal Oranlar ve Yatırıma Etkiler

1. Likidite Oranları:

1.Cari Oran (Current Ratio)

Genel olarak, ilk bakılan oranlardan birisidir. Şirketin elindeki nakit ve bir yıl içinde nakde çevirebileceği varlıkların (dönen varlıklar), bir yıl içinde ödemesi gereken borçlara oranını gösterir.

Formül: Cari oran = dönen varlıklar / kısa vadeli borçlar

1’in altındaki değerler, şirketin likidite riskinin yüksek olduğunu gösterebilir.

     2.Asit-Test Oranı (Quick Ratio)

 Asit test oranları, stoklar hariç dönen varlıkların kısa vadeli borçlara oranıdır. Daha gerçekçi bir likidite ölçümüdür.

Formül: (Dönen Varlıklar-Stoklar) \ Kısa Vadeli Borçlar)

Yatırıma Etkisi

 Yatırımcı açısından likidite oranları, şirketin ani nakit ihtiyacını karşılayabilme gücünü gösterir. Likiditesi düşük bir şirket, ekonomik dalgalanmalarda daha kırılgan olabilir.

2. Kârlılık Oranları: 

Karlılık oranları, şirketin yönetim kalitesini ve rekabet gücünü ortaya koyar.

Net Kâr Marjı: Net kârın satışlara oranı. Şirketin satışlardan ne kadar kâr elde ettiğini gösterir.

Brüt Marj: Üretim maliyetleri çıktıktan sonra kalan kar.

Özsermaye Karlılığı (ROE-Return on Equity): ROE oranı yatırımcılar için kritik önem taşır. ROE oranı Net kârın özsermayeye oranıdır. Özsermayenin ne kadar verimli kullanıldığını gösterir.

Formül: ROE = Net Kar/ Özkaynaklar

Neden Önemli? Bir şirket %10 faizle borçlanıp %5 kar ediyorsa değer yok ediyor demektir. Ancak %30 ROE ile çalışıyorsa, bir değer yaratıyordur. Enflasyonun ve mevduat faizinin üzerinde bir ROE, "kaliteli şirket" işaretidir.

Aktif Karlılığı (ROA): Net kârın toplam varlıklara oranı. Şirketin tüm varlıklarını ne kadar etkin kullandığını ortaya koyar.

Yatırıma etkisi:
Kârlılığı yüksek olan şirketler, sürdürülebilir büyüme potansiyeline sahip olur. Bu nedenle uzun vadeli yatırımcıların önem verdiği bir orandır.

3.Finansal Kaldıraç ve Borçluluk Oranları: Risk Ne Kadar?

Borç, şirketler için bir kaldıraçtır; doğru kullanılırsa büyümeyi hızlandırır, yanlış kullanılırsa iflasa sürükler.

Borç / Özkaynak Oranı (Debt-to-Equity)

Şirketin ne kadarının ortakların parasıyla ne kadarının banka kredisiyle finanse edildiğini gösterir.

●        Ekonomik kriz veya faiz artış dönemlerinde, borçluluk oranı yüksek şirketler daha fazla zorlanır. Çünkü kazançlarının büyük kısmını faiz gideri olarak bankalara öderler.

●        Kritik Seviye: Borç/Özkaynak oranının 1'den küçük olması (yani borcun özkaynaktan az olması) muhafazakâr ve güvenli bir yapıyı işaret eder.

Yatırıma Etkisi:

Yatırımcı için verimlilik oranları, şirketin operasyonel gücünü ve nakit akışını yönetme becerisini ortaya koyar.

4. Verimlilik Oranları: 

Verimlilik oranları, şirketin varlıklarını ve kaynaklarını ne kadar etkin kullandığını ölçer.

• Stok Devir Hızı: Stokların ne kadar hızlı satıldığını gösterir.

• Alacak Devir Hızı: Şirketin alacaklarını tahsil etme süresini ölçer.

Yatırıma Etkisi:

 Yatırımcı için verimlilik oranları, şirketin operasyonel gücünü ve nakit akışını yönetme becerisini ortaya koyar.

Piyasa Değerleme Oranları: Hisse Ucuz mu Pahalı mı?

Yatırımcıların en sık baktığı oranlardan bazıları:

●        Fiyat / Kazanç Oranı (F/K): Temel analizin en bilinen oranıdır. Şirketin 1 TL'lik karı için yatırımcıların kaç TL ödemeye razı olduğunu gösterir. Diğer bir deyişle, yatırdığınız parayı (kar değişmezse) kaç yılda amorti edeceğinizi söyler.

●        Piyasa Değeri / Defter Değeri (PD/DD): Şirketin borsa değerinin, muhasebe defterindeki özkaynak değerine oranıdır. Özellikle bankalar ve gayrimenkul yatırım ortaklıkları için kritiktir.

●        Hisse Başına Kâr (EPS): Bir şirketin kârlılığı, yatırımcıların en çok merak ettiği konuların başında gelir. Hisse Başına Kâr (HBK), şirketlerin kârlılığını ölçmek için kullanılan önemli finansal göstergelerden biridir

●        Bu oranlar, hisse senedinin piyasa tarafından nasıl fiyatlandığını gösterir.

Yatırıma etkisi:
Düşük F/K oranı genellikle “ucuz” hisse olarak yorumlanabilir, ancak tek başına yanıltıcıdır. Sektör ortalamalarıyla kıyaslamak gerekir. PD/DD oranı ise şirket varlıklarının piyasada ne kadar değer gördüğünü gösterir.

Finansal Oranların Yatırım Kararlarına Etkisi

Finansal oranlar, yatırımcıların karar verme sürecinde üç temel etki yaratır:

1. Risk Analizi:

Yatırımcı, borçluluk ve likidite oranlarını inceleyerek şirketin finansal risk seviyesini belirler.

2. Getiri Beklentisi:

Kârlılık oranları, yatırımcının gelecekteki temettü ve hisse değer artışı beklentilerini şekillendirir.

3. Karşılaştırmalı Analiz:

Aynı sektördeki şirketlerin oranlarını karşılaştırmak, hangi şirketin daha cazip yatırım fırsatı sunduğunu ortaya çıkarır.

Finansal Oranları Kullanırken Yapılan Hatalar

Sadece F/K'ya Bakmak: F/K oranı Hisse başı fiyatın hisse başı kazanca oranıdır. Önemli bir veridir.

Bunula beraber, sadece "F/K'sı 3, çok ucuz!" diyerek hisse almak risklidir. Belki de şirket tek seferlik bir arsa satışı yaptı ve karı şişti. Gelecek sene o kar olmayacak. Bu duruma "Değer Tuzağı" denir.

Sektörleri Karıştırmak: Bir süpermarket zinciri ile bir yazılım firmasının oranlarını kıyaslamak pek doğru olmaz. Yazılım firmasının F/K'sı 30 iken ucuz, süpermarketin F/K'sı 15 iken pahalı olabilir. Bu tip karşılaştırmaları yaparken, sektörel bazda karşılaştırmak daha sağlıklı olacaktır.

Trendi Görmezden Gelmek: Bir oran, genel çerçevenin bir boyutunu gösterir. Verilerin zaman içindeki gidişatı da önemlidir. Cari oran geçen sene 2.5 iken bu sene 1.2'ye düştüyse, oran hala "güvenli" aralıkta olsa bile gidişat negatiftir.

Bunlar genel olarak kabul edilen değerlerdir. Değişiklik gösterebilirler.

Sonuç:

Finansal oranlar, yatırım kararlarınızda destek sağlayan matematiksel dayanaklardır. Sadece bir boyuta bakarak "Al" veya "Sat" kararı vermek olumsuz sonuçlar doğurabilir.

Doğru kararlar verebilmek için, oranları bir nevi yapbozun parçaları gibi bir araya getirmek, yerine göre farklı analizlerle (Takas, AKD, Teknik Analiz gibi) birlikte yorumlamak daha olumlu sonuçlar almakta faydalı olabilir.

●        Karlılık ile şirketin gelecek projeksiyonu değerlendirilir.

●        Borçluluk oranları ile riskin nasıl yönetildiği görülebilir.

●        Değerleme ile daha doğru fiyatlardan giriş yapmak mümkün olacaktır.