Yatırım Fonu Nedir? Türleri, İşleyişi ve Avantajları
Yatırım fonları; yatırımcıların birikimlerinin profesyonel fon yöneticileri tarafından repo, mevduat, tahvil/bono, kıymetli madenler, hisse senetleri gibi para ve sermaye piyasası araçlarında değerlendirildiği bir yatırım aracıdır. Fonun getirisi veya kaybı, yatırımcının fon payına günlük olarak yansıtılır.
Yatırım fonlarını yalnızca Portföy Yönetim Şirketleri kurabilir. Fon yatırımı sayesinde portföyünüzü çeşitlendirebilir, farklı fon türlerine tek tıkla erişebilir ve fon getirilerini kolayca takip edebilirsiniz.
TEFAS Nedir? Ne İşe Yarar?
TEFAS (Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu), 09 Ocak 2015 tarihinde faaliyete geçen ve TAKASBANK tarafından yönetilen bir platformdur.
TEFAS’ın temel avantajları:
● Tüm yatırım fonlarını tek bir sistemde karşılaştırabilme
● Tek bir yatırım hesabıyla piyasadaki tüm fonlara erişebilme
● Şeffaf, kolay ve hızlı işlem imkânı
Yatırım Fonlarının Türleri Nelerdir?
Yatırım fonları; yatırım yapılan varlık türüne, risk seviyesine ve stratejiye göre çeşitli kategorilere ayrılır:
1. Hisse Senedi Fonları
Portföyün büyük bölümünü hisse senetleri oluşturur. Uzun vadeli sermaye kazancı hedeflenir.
2. Tahvil ve Bono Fonları
Sabit getirili menkul kıymetlere yatırım yapar. Daha istikrarlı ve öngörülebilir bir getiri sunar.
3. Para Piyasası Fonları (Likit Fonlar)
Kısa vadeli borçlanma araçlarına yatırım yaparak düşük riskli ve yüksek likiditeli bir yapı oluşturur.
4. Yabancı Yatırım Fonları
Global piyasalara, döviz bazlı varlıklara ve uluslararası menkul kıymetlere yatırım imkânı sağlar.
5. Altın ve Emtia Fonları
Altın, gümüş gibi emtialara yatırım yapar. Emtia fiyat hareketlerinden faydalanmayı amaçlar.
6. Teknoloji Fonları
Bilişim, yazılım, dijital dönüşüm ve inovasyon odaklı şirketlere yatırım yapar.
7. Gayrimenkul Fonları
Profesyonelce yönetilen gayrimenkul varlıklarına ve gayrimenkul temalı finansal enstrümanlara yatırım yapar.
8. Karma Fonlar
Hem hisse senedi hem borçlanma araçlarını içerir. Dengeli risk-getiri yaklaşımı sunar.
Fonlar genellikle “Şemsiye Fon” başlığı altında adlandırılır. Örneğin: Para Piyasası Şemsiye Fonu, Hisse Senedi Şemsiye Fonu.
Yatırım Fonları Nasıl Alınır?
Her yatırım fonunun günlük açıklanan bir katılma payı fiyatı vardır. Almak istediğiniz tutar, bu fiyata bölünerek kaç adet fon payı alacağınızı belirler.
Katılma Payı Fiyatı Nasıl Hesaplanır?
Fon fiyatı, kurucu tarafından her iş günü hesaplanır:
- Portföydeki varlıkların borsa fiyatları dikkate alınır.
- Fon portföy değerine alacaklar eklenir, borçlar çıkarılır.
- Toplam fon değeri, tedavüldeki pay sayısına bölünerek birim pay fiyatı oluşturulur.
Örnek:
Eğer 1.000 TL’nizi birim katılma payı fiyatı 1 TL olan bir fona yatırırsanız, 1.000 adet katılma payı alabilirsiniz. Katılma payı başına fon toplam değeri 0,90 TL’ye düşerse (fonun portföy değeri gerilediği için), hâlâ 1.000 adet katılma payınız vardır; ancak yatırımınızın değeri 900 TL’ye iner. Katılma payı fiyatı 1,10 TL’ye yükselirse yatırımınızın değeri 1.100 TL olur. (Bu örnekte alım–satım komisyonu olmadığı varsayılmıştır.)
Fonun portföyünde bulunan varlıklardan elde edilen faiz, temettü, kâr payı, alım–satım kazancı ve günlük değer artışları aynı gün fona gelir olarak kaydedilir. Bu nedenle katılma paylarının günlük hesaplanan fiyatına doğrudan yansır. Böylece fondan ayrılan yatırımcı, o tarihe kadar fonun kazancından (veya zararından) kendi payına düşen tutarı almış olur.
Yatırım Fonlarının Avantajları
Yatırım fonları yatırımcılara birçok avantaj sunar:
● Kolay nakde çevrilebilme
● Küçük tasarruflarla profesyonel yönetim
● Güncel yatırım değerini anlık takip edebilme
● Hızlı alım-satım işlemleri
● Ulaşılması zor yurtiçi ve yabancı piyasalara erişim
● Riskin çeşitlendirilmesi
● Şeffaf fiyatlama ve düzenli raporlama
Bu avantajlar, yatırımcıların farklı sektörlere ve piyasalara kolayca erişmesini sağlar.
Fon Satışı Sonrası Para Hesaba Ne Zaman Geçer?
Fon türüne göre değişir:
● Para Piyasası Fonları (Likit Fon): Genellikle aynı gün
● Diğer fonlar: İzahnamede belirtilen valörlerde (T+1, T+2 vb.)
Aynı Fon Farklı Platformdan Alınabilir mi?
Evet. TEFAS’ta işlem gören tüm fonlar, tüm banka ve aracı kurumlar üzerinden satın alınabilir.
Yatırım Fonlarının Finansal Piyasalardaki Önemi
● Sermaye piyasalarının derinleşmesini sağlar
● Likiditeyi artırır
● Küçük yatırımcıya profesyonel yönetimle çeşitlendirilmiş portföy imkânı sunar
● Piyasalarda fiyat istikrarına katkıda bulunur
● Sermayenin verimli alanlara yönlendirilmesini destekler
● Finansal sisteme güven ve şeffaflık katar
Yatırım fonları, bireysel tasarrufların ekonomiye kazandırılmasında modern finansal yapının temel taşlarından biridir.
TEFAS Sayfalarında Hangi Bilgilere Ulaşabilirsiniz?
TEFAS ekranlarında fonlarla ilgili birçok veri bulunur.
Bireysel ürünlerimizden MatriksIQ platformu içinde bu bilgilere ulaşabileceğiniz muhtelif hazır sayfalar vardır. Ayrıca fon seçerken Yatırım Fonları ve Bireysel Emeklilik Fonları (BES) ayrımını kolayca yapabilirsiniz. Aşağıdaki bazı örnekleri inceleyebilirsiniz.
Yatırım fonları ana başlığı ile var olan pencere, tercih edilen seçime göre, ilgili sekme ile açılır. Dilerseniz, siz sekmeler arasında geçiş yapabilirsiniz.
En Çok Kazandıranlar
Bu pencereden en çok kazanan fonları kolayca takip edebilir, farklı filtrelerle izleyebilirsiniz.
Yatırım fonları ile bireysel emeklilik fonlarını ayrı ayrı inceleyebilir; günlükten 5 yıla kadar istediğin süreyi seçebilirsin (Günlük, haftalık, aylık, 3 aylık, 6 aylık, 9, aylık, yıllık, 3 yıllık, 5 yıllık gibi). Ayrıca performansları döviz, endeks veya altın bazında da görüntüleyebilirsin.
Fon Listesi
- Tüm fonların listelendiği bir sekme gelir.
- Aşağıdaki kriterlere göre filtreleme yapılabilir.
- Yatırım Fonu / Bes Fonu
- Kurucusu
- Şemsiye Fon Türü
- İşlem Durumu
- Seçilen fon üstüne çift tıklanırsa fon detayı açılır.
Fon Detayı
Bu bölümde fonun temel verilerini ve performansını görebilirsin; pay adedi, toplam değer, yatırımcı sayısı gibi tüm kritik bilgiler tek ekranda yer alır.
Fon Karşılaştırma
Seçtiğin fonların getirilerini karşılaştırabileceğin sonuç listesi açılır. Örneğin; tüm şirketler içinde, yatırım fonları kategorisinden Değişken Şemsiye Fonlarını seçtiğinde ekran aşağıdaki gibi görünür.
BES fonları için zaten hazır bir çalışma mevcut: besfongetirileri.com. Sayfa Matriks tarafından sunuluyor ve buradaki verileri MatriksIQ ürünümüz üzerinden de takip edebilirsin. Ana sayfa görünümü ise şöyle:
Fon Detaylı Analizi
Fon Karşılaştırma
Bu sekmede sadece getirileri değil, aynı zamanda diğer temel verileri de karşılaştırabilirsin.
Yönetim ücreti, fon büyüklüğü, risk veya düzenli yatırım gibi kriterlere göre de karşılaştırma yapabilirsin. Ayrıca kurucu, fon türü ve dönem seçimiyle filtreleme de mümkün. Örneğin, tek bir kurucunun farklı fonlarının risk durumunu karşılaştırmak için yaptığın seçimlere göre sonuç tablosu aşağıdaki gibi görünür.
Fon Bulma
Buradan aradığın fonu bulup tüm verilerini hızlıca inceleyebilirsin.
Merak Ettiklerim
Bu bölümde, BES fonlarıyla ilgili sık sorulan sorular ve yanıtlarını bulabilirsin.
